Het leven en de werken

jan-dejong.nl

THUIS  |  ESSAYS  |  500 WOORDEN  |  COLUMNS  |  RECENSIES LTM  | JAN DE JONG OP CUBRA.NL  |  FOTO'S 


Mooie Keetje uit Oosterhout,

'Het Noordbrabantsche meisje'

(Hildebrand: Camera Obscura)

afbeelding: Cubra


 

Gedichtengedoe  |

5 mei 2012

 

 

Het is vandaag 5 mei. Dat was het in 1945 ook, maar dan anders. Toen vierde Nederland de bevrijding en vandaag, 67 jaar later, vieren we… (maak de zin zelf af). Nog best lastig, hč? Bevrijdingsdag is meer dan zes decennia later toch een beetje het feest van de lege woorden geworden.

‘In vrijheid leven is een groot goed,’ was zo ongeveer het diepzinnigste dat Peter van der Velden van de week te berde wist te brengen. De burgemeester van Breda is 57 en weet kennelijk waar hij het over heeft. Hij is van de generatie voor wie moeten helpen bij de afwas het summum van onvrijheid was. Maar gelukkig heeft hij nu een vaatwasser: vrijheid!

Andere popi-filosofische uitspraken die er wezen mochten: ‘Vrijheid is het mooiste wat er is’ (Guus Meeuwis), ‘Vrijheid is een werkwoord’ (provinciebaas Wim van de Donk, kennelijk niet gehinderd door enige basale kennis van de grammatica) en ‘Besturen is ook een werkwoord, maar niet een erg inspirerend’(Jan de Jong).

Auke de Leeuw, een puber uit Helmond, schreef een gedicht over zijn oudoom die bij de Waffen-SS diende en sneuvelde. Dat gedicht heet ‘Foute keuze’ wat me niet voor tweeërlei uitleg vatbaar lijkt. Maar het was gisteren nergens te horen, niet in Westerbork (waar het eigenlijk voor geselecteerd was) en niet op de Dam. Daar zou de jonge dichter het als een soort troostprijs mogen voorlezen, samen met Charlotte Fontijne uit St. Michielsgestel, die al eerder als grote winnares uit de poëziewedstrijd naar voren was gekomen. Haar hebben we allemaal wel kunnen horen: ‘Stilte is als er mensen zwijgen, / maar elk van deze stemmen leeft’. Blijkbaar heb je in Nederland een meisje van zestien nodig om niet in lege woorden te vervallen.

In Westerbork en Amsterdam werden gisteren de mensen herdacht die in de oorlog zijn vermoord. Sommigen alleen maar omdat ze van een beetje vrijheid durfden dromen.

En nu is het 2012. Guus Meeuwis mag zich officieel ‘vriend van de vrijheid’ noemen. En Peter van der Velden heeft zijn vaatwasser. Maar de vrijheid kent haar grenzen: een jongen van vijftien mag zijn gedicht niet voorlezen, omdat in 1940 een moeder vier kinderen in het verzet had en eentje aan het oostfront. En omdat die kinderen haar allemaal even lief waren.

In plaats van Auke de Leeuw droeg nu Nikki Gommers uit Rijen haar gedicht voor in Westerbork. ‘De geluiden van angst zijn weggevaagd,’ las zij. En: ‘herdenk en herinner / laat de emoties vrij’.

Ik hoop dat de mensen in Westerbork goed geluisterd hebben. Want waar zijn ze nou eigenlijk nog bang voor?