Het leven en de werken

jan-dejong.nl

THUIS  |  ESSAYS  |  500 WOORDEN  |  COLUMNS  |  RECENSIES LTM  | JAN DE JONG OP CUBRA.NL  |  FOTO'S 


Mooie Keetje uit Oosterhout,

'Het Noordbrabantsche meisje'

(Hildebrand: Camera Obscura)

afbeelding: Cubra


Stijve lelijkheid  |

9 juli 2011

 

En even was Oosterhout wereldnieuws in Nederland. Want in weerwil van het Haagse rancunebeleid tegen de kunsten, is een kunstwerk blijkbaar nog steeds in staat om een lekkere rel te veroorzaken. Alle kranten hadden het er tenminste over. Over maatschappelijk relevantie gesproken!

Het was trouwens wel een malle woordenwisseling tussen de pastoor van de Sint Jansbasiliek en de kunstenaar van het beeld ‘Hermaphrodite’. De eerste wilde dat het beeld bedekt zou worden. Of verstopt. Of gewoon weggehaald. De kunstenaar koos voor het laatste. En dat snap ik wel, zo’n kop zou ik ook hebben.

Het moet trouwens een koddige ontmoeting geweest zijn vorige week zaterdag, toen kunstenaar Servaas Roelandse zag hoe een Oosterhoutse kwezel het beeld met een kuis handdoekje toedekte. Had ik graag bij willen zijn.

‘Mevrouw, wat doet ú nou?’

‘Ach mijnheer, die man ligt hier zo bloot dus ik dacht kom…’

‘Maar dat beeld moet hier juist zo bloot liggen, mevrouw!’

Waarop de kerkdochter ongetwijfeld een tikje beschaamd begon te fluisteren: ‘Maar hebt u het dan niet gezien? Dat beeld heeft een, eh, een dinges.’

Een kostelijke rel was geboren. Het hele kerkbestuur en ook de pastoor zelf bemoeiden zich ermee. Met het bekende resultaat.

Het malle van die hele discussie was dat die zich toespitste op de vraag of een kerk nog wel een kerk is, als die als expositieruimte is verhuurd. ‘Een kerk is geen neutrale ruimte,’ verkondigde mijnheer pastoor. ‘De aard van de tentoongestelde werken moet toch enigszins passen bij het gebouw. Het betreffende beeld heeft een erectie en dat vinden wij niet passend in een kerkgebouw.’ In ieder geval niet buiten de biechtstoel, dacht ik er meteen achteraan.

Maar de pastoor en de kunstenaar sloegen allebei de plank mis. De vraag is helemaal niet of een kerk een ‘neutrale expositieruimte’ is. Want dan geeft de kunstenaar al toe dat er ruimten en situaties denkbaar zijn, waarin zijn Hermaphrodite níet tentoongesteld mag worden.

Nee, de vraag moet gaan over de functie van kunst. Mag een beeld alleen maar mooi en zinnenstrelend zijn? Oké, dan hoort die stijve lelijkheid van Roelandse misschien niet in de kerk. Maar als kunst ook mag verontrusten, of hinderen, of storen, of doen schamen, dan had die Hermaphrodite nergens beter kunnen liggen. Zoals die vrome kwezel met die lendendoek zaterdagmiddag al zo prachtig demonstreerde.

Iets anders: ik las dat Oosterhout eindelijk weer voldoende ‘handhavers van de plaatselijke verordening’ in dienst heeft.. Da’s mooi, al heb ik geen idee wat die doen. Maar ik weet wel wat die zouden kúnnen doen. In alle landelijke kranten was van de week te lezen dat dat beeld verwijderd was uit een kerk ‘in het katholieke Oosterhout’. Dat lijkt me dezer dagen een vrij ernstige beschuldiging. Misschien kunnen die handhavers daar eens naar kijken?